Recap “Người ảnh hưởng có trách nhiệm: Hiểu biết để làm nghề tử tế trong kỷ nguyên số”
Không chỉ chia sẻ kiến thức chuyên môn, các anh chị còn thể hiện sự trăn trở và mong mỏi xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và nhân văn hơn.
Trải nghiệm đặc biệt
Chào mọi người, hôm qua mình vừa tham gia buổi học trong khuôn khổ Chương trình Đào tạo: “Người ảnh hưởng có trách nhiệm: Hiểu biết để làm nghề tử tế trong kỷ nguyên số” được tổ chức bởi Phòng truyền thông số thuộc Trung tâm Báo chí TP. HCM phối hợp cùng Công ty Golden Communication Group.
Mặc dù đã làm công việc sáng tạo nội dung được vài năm, nhưng đây là lần đầu tiên mình được tiếp cận kiến thức bài bản từ các chuyên gia đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau như: pháp lý, truyền thông - báo chí, quản lý nhà nước, thuế, và cả marketing người ảnh hưởng.
Điều mình ấn tượng nhất chính là sự thấu cảm và tâm huyết từ các anh chị diễn giả. Không chỉ chia sẻ kiến thức chuyên môn, các anh chị còn thể hiện sự trăn trở và mong mỏi xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và nhân văn hơn.
Buổi học có sự tham gia chia sẻ từ:
Đại úy Võ Minh Nghĩa: Cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP.HCM.
Anh Lê Quang Tuyền: Phó Trưởng phòng Thanh tra - Pháp chế, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM.
Chị Phạm Đắc Mỵ Trân: Quyền Trưởng phòng Truyền thông xã hội và Nội dung số, Sở Văn hóa & Thể thao.
Anh Nguyễn Tuấn Nhật: Kiểm tra viên thuế tại Phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác tại Chi cục Thuế Khu vực II
Anh Hoàng Tiến Giao: Đại diện Golden Communication Group, chuyên gia cao cấp về truyền thông tiếp thị người ảnh hưởng.
Trước khi tham gia chương trình, mình có tick vào ô “sẽ chia sẻ lại những gì học được với khán giả của mình”. Vì vậy, trong bài viết này, mình đã cố gắng đúc kết lại những nội dung chính và điểm nổi bật sau một ngày học khá dày đặc.
Mình tin rằng những thông tin này sẽ thật sự hữu ích với những ai đang làm việc trong lĩnh vực sáng tạo nội dung, truyền thông số, hoặc đơn giản là quan tâm đến việc làm nghề một cách có trách nhiệm trong môi trường số.
Lưu ý: Các nội dung được chia sẻ dưới đây được trích từ tài liệu học tập chính thức do Ban Tổ Chức cung cấp trong khuôn khổ chương trình. Một số phần thông tin và hình ảnh mình không được phép công khai, nên mình chỉ chia sẻ những nội dung phù hợp.
Một số hình ảnh cut từ file nội dung mình đã xin phép và được BTC đồng ý publish.
Đại diện từ Phòng An ninh mạng, CA. TP. HCM
1. Sức hút của người nổi tiếng và KOL trong tất cả lĩnh vực đang là xu hướng hiện nay
“Theo số liệu thống kê của các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực Digital marketing, trong năm 2024, tại Việt Nam có đến 1.132 KOL sở hữu trên 1 triệu người theo dõi cùng với hơn 32.000 KOL có dưới 100.000 người theo dõi.
Có thể nhận định rằng, KOL không chỉ mang lại giá trị cho các doanh nghiệp, mà còn đóng góp nhiều giá trị tích cực cho cộng đồng, việc tạo nội dung thu hút và phong phú dưới góc nhìn giới trẻ giúp mở rộng phạm vi tiếp cận đến nhiều đối tượng khán giả.
Đặc biệt là khán giả trẻ quan tâm đến các sự kiện mang tính chính thống hiệu quả và nhanh chóng, nhiều KOL có tinh thần yêu nước, có nguyện vọng đóng góp cho Tổ quốc.
Đây là đội ngũ tiềm năng trong việc “mềm hóa” các nội dung thông tin tuyên truyền về chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước ta đến đông đảo nhân dân và bạn bè quốc tế.
Hiện nay các KOL đang hoạt động tự phát, thiếu sự định hướng của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội cũng như kế hoạch, chiến lược của quốc gia trong phát triển lực lượng KOL gắn liền với các mục tiêu quan trọng của đất nước.”
(Trích nội dung BTC cung cấp)
2. Các quy định pháp luật liên quan
Quy định về cung cấp thông tin trên mạng: Luật Công nghệ thông tin 2006; Luật An ninh mạng 2018; Nghị định Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử (Nghị định 15/2020/NĐ-CP), Nghị định quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và Thông tin trên mạng (Nghị định 147/2024/NĐ-CP)
Các quy định về quảng cáo: Luật Quảng cáo 2013; các Nghị định liên quan lĩnh vực quảng cáo trên môi trường mạng…
Quy định về kinh doanh TMĐT: Nghị định số 85/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/ NĐ-CP (trên lĩnh vực thương mại điện tử).
Tuân thủ nghiêm các quy định về thuế và thanh toán.
Khi tham gia trên không gian mạng, KOL/KOL/Influencer cần hết sức cẩn trọng trước khi đăng tải nội dung; chủ động nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan.
Tập trung sản xuất nội dung mang màu sắc cá nhân gắn liền với lợi ích của cộng đồng, giá trị thương hiệu; đồng hành với Nhà nước để lan tỏa thế mạnh quốc gia và nâng vị thế quốc gia trên Thế giới.
Hiện nay, phần lớn người dùng MXH đặt niềm tin vào người nổi tiếng vì sự yêu mến, ngưỡng mộ và uy tín mà họ tạo dựng với cho công chúng.
Điều này đặt lên vai họ một đạo đức nghề nghiệp, một trách nhiệm to lớn: Tuyệt đối không đánh đổi sức khỏe và niềm tin của người tiêu dùng để mưu cầu cho lợi nhuận bản thân.
Đại diện từ Sở Công thương, Quản lý thị trường
1. Các mảng pháp lý người làm nội dung, KOL, KOC cần biết rõ
Anh Tuyền đã mang đến một góc nhìn rất thực tế và sâu sắc từ góc độ pháp lý, đặc biệt liên quan đến các quy định mà người làm nội dung, KOL, KOC cần hiểu và tuân thủ.
Nội dung chia sẻ khá phong phú, bao gồm nhiều dẫn chiếu pháp lý cụ thể, các tình huống vi phạm điển hình gần đây, và đặc biệt là phần phân tích trách nhiệm pháp lý của người ảnh hưởng với người tiêu dùng.
Vì phần chia sẻ rất chi tiết và chuyên môn cao, mình chỉ xin phép điểm lại một số đầu mối quan trọng để mọi người có thể tự tìm hiểu thêm:
Luật Quảng cáo: Các quy định về nội dung, hình thức, và đối tượng quảng cáo hợp pháp.
Luật An ninh mạng: Những hành vi bị nghiêm cấm và nghĩa vụ khi hoạt động trên môi trường số.
Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội: Hướng dẫn ứng xử văn minh, có trách nhiệm với cộng đồng.
Quy định về thuế và thu nhập cá nhân: Những điểm người làm nghề tự do, đặc biệt là KOL/ KOC, cần lưu ý.
Luật Sở hữu trí tuệ: Quyền tác giả, quyền liên quan và cách bảo vệ nội dung sáng tạo.
Đây là những nền tảng pháp lý rất thiết yếu mà bất kỳ ai làm trong lĩnh vực truyền thông - sáng tạo - tiếp thị đều nên cập nhật thường xuyên. Nếu có thời gian, mình nghĩ đây là dịp rất tốt để ôn lại hoặc bắt đầu tìm hiểu kỹ lưỡng hơn.
2. Một số kênh hỗ trợ và thông tin liên hệ quan trọng:
Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban 389)
Điện thoại: 028.3932.2491Đường dây nóng Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM
Điện thoại: 028.3932.1014Phòng Tiếp công dân, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM
Địa chỉ: Số 242 Điện Biên Phủ, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, TP.HCM
Đại diện từ Phòng truyền thông, xã hội và nội dung số
Phần chia sẻ của chị Trân (Quyền Trưởng phòng Truyền thông xã hội và Nội dung số - Sở Văn hóa & Thể thao TP.HCM), thực sự để lại nhiều ấn tượng với mình.
Chị là một trong những diễn giả mà chỉ cần cất lời, người nghe đã cảm nhận được sự điềm tĩnh, uy nghiêm nhưng cũng đầy thấu cảm bởi chị từng trực tiếp làm việc với rất nhiều người nổi tiếng, trong đó không ít người đã từng vướng phải sai phạm đáng tiếc.
Chị có gợi những điều cần suy nghĩ rằng:
- "Càng nổi tiếng, KOL càng phải cẩn trọng trong lời nói, hành động, và cả những thông tin mình chia sẻ với cộng đồng. Nếu không thì cũng chỉ là hiện tượng… sớm nở chóng tàn."
Chị cũng chia sẻ khá nhiều quy định pháp luật liên quan đến công việc của người có ảnh hưởng trong môi trường số. Nội dung rất chi tiết và chuyên môn, nên mình chỉ ghi lại một vài điểm chính để mọi người tiện tìm hiểu thêm:
Luật An ninh mạng
Nghị định 147/2024/NĐ-CP (ngày 09/11/2024): về việc quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet, thông tin trên mạng.
Nghị định 15/2020/NĐ-CP, đặc biệt là Điều 101: quy định về việc sử dụng mạng xã hội và các hình thức xử phạt khi vi phạm.
Ngoài phần chia sẻ chính, chị Trân còn dành nhiều thời gian trò chuyện trong phần hỏi - đáp với các anh chị nhà báo, những người đang quản lý KOL/KOC và các bạn làm sáng tạo nội dung.
Và chị kết thúc phần chia sẻ bằng một lời nhắn:
"Trong một thế giới mà niềm tin là thứ ngày càng hiếm, người làm nội dung người có ảnh hưởng cũng là người giữ lửa và lan tỏa những điều tử tế.
Hãy làm nghề bằng trái tim chân thành, đầy yêu thương và một cái đầu tỉnh táo, có trách nhiệm."
Đại diện từ chi cục Thuế KV II - TP. HCM
Phần chia sẻ về thuế nghe tới đã thấy… hơi đau tim và đau ví, nhất là vào mỗi tháng 4 hàng năm.
Tuy vậy, đây lại là một chủ đề rất quan trọng với người làm nghề nội dung, đặc biệt là những ai đang hoạt động như KOL, KOC hay sáng tạo độc lập trên các nền tảng mạng xã hội.
Điểm chính được nhấn mạnh là: Hiện nay, có rất nhiều người ảnh hưởng đang xây dựng hình ảnh cá nhân, tạo thu nhập từ chính hình ảnh và nội dung mình tạo ra, đây là một điều rất đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, ở góc độ pháp luật thuế, không ít người (có cả mình) vẫn còn khá lúng túng trong việc kê khai, đóng thuế và thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng quy định.
Dưới đây là một số câu hỏi và phần giải đáp mà mình nghĩ là rất thiết thực và cần thiết cho những ai đang làm việc trong lĩnh vực nội dung, truyền thông số hay có liên quan đến hoạt động người ảnh hưởng.
Thực tế thì có rất nhiều câu hỏi được đặt ra và phần trả lời cũng khá dài, nên mình chỉ chọn lọc một vài điểm nổi bật.
1. Tỷ lệ thuế tính trên doanh thu của các hình thức kinh doanh phổ biến đối với KOL như thế nào?
2. Những khoản thu nhập nào phổ biến hiện nay của các KOL phải thực hiện kê khai và nộp thuế?
3. Hiện nay cơ quan thuế đang quản lý về các hoạt động của các người có sức ảnh hưởng như thế nào?
4. Một số lời khuyên từ đại diện chi cục Thuế
Hiểu rõ nghĩa vụ thuế: Thu nhập càng cao, trách nhiệm càng lớn. Không ai đánh thuế “sáng tạo”, nhưng thu nhập từ sáng tạo là nghĩa vụ tài chính cần kê khai minh bạch.
Chủ động làm việc với cơ quan thuế: Cơ quan thuế sẵn sàng hướng dẫn, hỗ trợ tận nơi nếu người nộp thuế chủ động.
Gìn giữ uy tín thương hiệu cá nhân: Uy tín không chỉ nằm ở đạo đức nội dung, mà còn ở thái độ tuân thủ pháp luật, nhất là với đối tác quốc tế, nhà tài trợ lớn.
Hãy tìm hiểu pháp luật về thuế từ trước hoặc khi bắt đầu kinh doanh, sự minh bạch từ đầu sẽ giúp nghề nghiệp phát triển bền vững hơn.
Đại diện từ Golden Communication Group
1. Quản lý rủi ro truyền thông dành cho KOL, KOC
Nhận diện những rủi ro truyền thông phổ biến mà người ảnh hưởng thường gặp phải:
Phát ngôn gây tranh cãi
Quảng cáo sai sự thật
Bị mạo danh/ giả mạo
Bị công kích cá nhân
2. Làm sao để phản ứng truyền thông một cách thông minh và tỉnh táo?
BƯỚC 1: Dừng lại. Tạm ẩn hoặc giữ nguyên bài đăng (đừng xoá vội), tránh làm tình hình rối thêm.
BƯỚC 2: Báo với thương hiệu (nếu bạn đang hợp tác trong chiến dịch liên quan), để họ đồng hành xử lý và tránh gây tổn hại hai bên.
BƯỚC 3: Xác minh lại thông tin. Nội dung bạn chia sẻ có sai không? Có bị cắt ghép, chỉnh sửa hay hiểu lầm?
BƯỚC 4:
Nếu bạn sai: Nhận lỗi, xin lỗi thật lòng, có hành động cụ thể để sửa sai.
Nếu bạn không sai: Ra tuyên bố rõ ràng, nói đúng trọng tâm, không kể lể, không công kích lại.
3. Một vài câu nói rất đáng suy ngẫm từ anh Hoàng Tiến Giao
“Khủng hoảng không luôn đến từ việc bạn làm sai. Nó có thể đến từ cách bạn bị nhìn nhận, hoặc từ một làn sóng dư luận mà bạn không kiểm soát được.”
“Một bài viết ‘tưởng đâu nhỏ’ khi bị cắt ghép đúng lúc có thể trở thành cú knock-out hình ảnh.”
“Khủng hoảng không giết bạn, cách bạn phản ứng mới là thứ nhấn chìm bạn.”
“Người ta có thể tha thứ cho sai lầm. Nhưng họ sẽ không tha thứ cho sự thiếu thành ý và nhất là khi bạn lặp lại lỗi cũ.”
Lời kết
Nghề làm sáng tạo nội dung tại Việt Nam những năm gần đây đã có bước phát triển mạnh mẽ, tạo ra rất nhiều cơ hội nghề nghiệp mới mẻ và thú vị.
Tuy nhiên, thực tế là chúng ta vẫn chưa có những cơ sở đào tạo chính thức, bài bản về lộ trình nghề nghiệp (career path), cũng như các kiến thức nền tảng như pháp lý, truyền thông - báo chí, quản lý nhà nước, thuế, hay marketing dành cho người ảnh hưởng.
Phần lớn các bạn làm nghề - đặc biệt là những solo creator vẫn đang tự học, tự mày mò, và đôi khi phải tự va vấp từ những kiến thức chắp vá từ nhiều nguồn khác nhau. Bản thân mình cũng không ngoại lệ, vẫn còn rất nhiều điều chưa biết, chưa vững.
Chính vì vậy, mình rất biết ơn khi có cơ hội tham gia chương trình đào tạo lần này, và xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:
Phòng Truyền thông số, Trung tâm Báo chí TP.HCM.
Công ty Golden Communication Group.
…vì đã tổ chức một chương trình thiết thực, nhiều chiều sâu và đầy trách nhiệm như vậy dành cho cộng đồng người làm sáng tạo nội dung.
Hy vọng sẽ có thêm nhiều hoạt động như thế này để những người làm nghề có thể hiểu mình hơn, hiểu nghề hơn và từ đó, làm nghề một cách tử tế và vững vàng hơn trong kỷ nguyên số.
Đọc thêm:
Rất bổ ích, em cảm ơn chị Phương đã chia sẻ ạ!
Hay quá cảm ơn Mera, đúng những điều mình đang cần.